Mua ngoại tệ là một hoạt động phổ biến trong doanh nghiệp khi cần thanh toán cho các giao dịch quốc tế, đầu tư hoặc bảo toàn giá trị tài sản. Việc mua ngoại tệ bằng tiền gửi ngân hàng đòi hỏi tuân thủ quy trình chặt chẽ, hạch toán chính xác và đảm bảo tính hợp pháp theo quy định. Bài viết này ACC Khánh Hòa sẽ cung cấp thông tin chi tiết về ​​Cách hạch toán mua ngoại tệ bằng tiền gửi ngân hàng, giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này. 

1. Quy trình mua ngoại tệ bằng tiền gửi ngân hàng

Mua ngoại tệ thông qua ngân hàng thương mại là cách phổ biến nhất để doanh nghiệp có nguồn ngoại tệ hợp pháp phục vụ thanh toán quốc tế. Theo Thông tư 20/2023/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, quy trình mua ngoại tệ thường bao gồm các bước sau:

Bước 1: Xác định nhu cầu mua ngoại tệ

Doanh nghiệp cần xác định mục đích mua ngoại tệ, chẳng hạn như:

• Thanh toán hợp đồng nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ
• Thanh toán nợ vay nước ngoài
• Đầu tư hoặc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài
• Các nhu cầu hợp pháp khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước

Bước 2:  Chuẩn bị hồ sơ mua ngoại tệ

Doanh nghiệp phải chuẩn bị các hồ sơ theo yêu cầu của ngân hàng, bao gồm:

• Giấy đề nghị mua ngoại tệ
• Hợp đồng nhập khẩu hoặc tài liệu chứng minh nhu cầu hợp lệ
• Chứng từ thanh toán quốc tế
• Giấy phép đầu tư (nếu có liên quan)

Bước 3:  Giao dịch mua ngoại tệ tại ngân hàng

Doanh nghiệp có thể thực hiện giao dịch mua ngoại tệ thông qua chuyển khoản từ tài khoản VND sang tài khoản ngoại tệ hoặc nhận ngoại tệ vào tài khoản tiền gửi ngoại tệ

Ngân hàng sẽ thực hiện giao dịch theo tỷ giá mua ngoại tệ tại thời điểm giao dịch.

Bước 4: Kết toán và ghi nhận giao dịch mua ngoại tệ

Sau khi ngân hàng hoàn tất giao dịch, doanh nghiệp sẽ nhận được thông báo về số tiền ngoại tệ mua được và tỷ giá áp dụng. Kế toán doanh nghiệp sẽ thực hiện ghi nhận giao dịch vào sổ sách kế toán.

2. Cách hạch toán mua ngoại tệ bằng tiền gửi ngân hàng

Việc hạch toán mua ngoại tệ cần tuân thủ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Khi mua ngoại tệ bằng tiền gửi ngân hàng

Khi doanh nghiệp mua ngoại tệ bằng tiền gửi ngân hàng, kế toán ghi nhận:

• Nợ TK 1122 – Tiền gửi ngân hàng bằng ngoại tệ (Số tiền ngoại tệ mua vào quy đổi theo tỷ giá thực tế)  
• Có TK 1121 – Tiền gửi ngân hàng bằng VND (Số tiền thanh toán theo tỷ giá mua vào)  
• Có TK 515 – Doanh thu tài chính (nếu có chênh lệch lãi tỷ giá)  
• Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (nếu có chênh lệch lỗ tỷ giá)  

Ví dụ:

Doanh nghiệp mua 10.000 USD với tỷ giá 24.000 VND/USD, tổng số tiền thanh toán là 240.000.000 VND.

Hạch toán:

• Nợ TK 1122 – Tiền gửi ngân hàng bằng ngoại tệ: 10.000 USD  
• Có TK 1121 – Tiền gửi ngân hàng bằng VND: 240.000.000 VND  

Khi sử dụng ngoại tệ để thanh toán

Khi doanh nghiệp sử dụng ngoại tệ để thanh toán cho nhà cung cấp nước ngoài, hạch toán như sau:

• Nợ TK 331 – Phải trả người bán (quy đổi theo tỷ giá thực tế)  
• Có TK 1122 – Tiền gửi ngân hàng bằng ngoại tệ  
• Có TK 515 – Doanh thu tài chính (nếu có chênh lệch lãi tỷ giá)  
• Nợ TK 635 – Chi phí tài chính (nếu có chênh lệch lỗ tỷ giá)  

Khi đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối kỳ

Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 10, cuối kỳ kế toán, doanh nghiệp phải đánh giá lại số dư ngoại tệ theo tỷ giá hối đoái tại ngày lập báo cáo tài chính.

Nếu tỷ giá cuối kỳ tăng, doanh nghiệp ghi nhận lãi tỷ giá:

• Nợ TK 1122 – Tiền gửi ngân hàng bằng ngoại tệ (chênh lệch tăng)  
• Có TK 515 – Doanh thu tài chính  

Nếu tỷ giá cuối kỳ giảm, doanh nghiệp ghi nhận lỗ tỷ giá:

• Nợ TK 635 – Chi phí tài chính  
• Có TK 1122 – Tiền gửi ngân hàng bằng ngoại tệ (chênh lệch giảm)  

Xem thêm: Quy trình hạch toán theo TT133 hiện nay

3. Các vấn đề cần lưu ý khi hạch toán mua ngoại tệ bằng tiền gửi ngân hàng

– Xác định tỷ giá hạch toán phù hợp theo Điều 6 Thông tư 200/2014/TT-BTC, doanh nghiệp phải sử dụng tỷ giá thực tế tại thời điểm giao dịch để ghi nhận các nghiệp vụ liên quan đến ngoại tệ.

– Xử lý chênh lệch tỷ giá, chênh lệch tỷ giá trong giao dịch mua ngoại tệ ghi nhận vào TK 515 (lãi) hoặc TK 635 (lỗ). Chênh lệch tỷ giá do đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối kỳ: Cần thực hiện đúng quy định để phản ánh trung thực giá trị tài sản.

– Kiểm tra tính hợp lệ của giao dịch mua ngoại tệ, doanh nghiệp cần đảm bảo giao dịch mua ngoại tệ tuân thủ các quy định pháp lý, tránh vi phạm các quy định về quản lý ngoại hối của Ngân hàng Nhà nước.

Xem thêm: Cách hạch toán khấu hao tài sản cố định

4. Các câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp có thể mua ngoại tệ để dự trữ không?

Không. Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, doanh nghiệp chỉ được mua ngoại tệ khi có nhu cầu hợp pháp như thanh toán hợp đồng nhập khẩu, trả nợ vay nước ngoài.

Khi thanh toán bằng ngoại tệ có cần ghi nhận chênh lệch tỷ giá không?

Có. Nếu tỷ giá tại thời điểm thanh toán khác với tỷ giá tại thời điểm ghi nhận công nợ, doanh nghiệp phải ghi nhận lãi/lỗ tỷ giá vào tài khoản 515 hoặc 635.

Nếu doanh nghiệp nhận ngoại tệ từ đối tác thì có cần hạch toán đánh giá lại tỷ giá cuối kỳ không?

Có. Nếu số dư ngoại tệ còn tồn tại cuối kỳ, doanh nghiệp phải đánh giá lại theo tỷ giá hối đoái tại ngày lập báo cáo tài chính.

Doanh nghiệp có thể sử dụng tiền mặt để mua ngoại tệ không?

Theo quy định, doanh nghiệp chỉ được mua ngoại tệ thông qua ngân hàng và thanh toán qua tài khoản, không được mua bán ngoại tệ bằng tiền mặt trừ trường hợp đặc biệt theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Hy vọng bài viết Cách hạch toán mua ngoại tệ bằng tiền gửi ngân hàng đã cung cấp những thông tin hữu ích cho người đọc. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần thêm sự hỗ trợ, đừng ngần ngại liên hệ với ACC Khánh Hòa để được tư vấn và hỗ trợ một cách nhanh chóng, chuyên nghiệp.