Kinh doanh vàng bạc đá quý không chỉ đòi hỏi sự am hiểu về thị trường mà còn yêu cầu một hệ thống kế toán cực kỳ chặt chẽ. Với đặc thù giá trị hàng hóa lớn, biến động theo giây và quy định thuế GTGT trực tiếp trên giá trị gia tăng, kế toán công ty vàng bạc đá quý thường xuyên đối mặt với các rủi ro về sai lệch tồn kho và hồ sơ chứng từ. Bài viết này, ACC Khánh Hòa sẽ chia sẻ đến quý bạn đọc những quy định chính xác nhất.

1. Đặc điểm đặc thù của kế toán công ty vàng bạc đá quý

Kế toán công ty vàng bạc đá quý hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh vàng, bạc, đá quý, trang sức, thường có các đặc điểm sau:

• Giá trị hàng tồn kho cao, biến động giá lớn theo thị trường quốc tế và trong nước.
• Yêu cầu kiểm soát chặt chẽ về chất lượng, trọng lượng và tuổi vàng để đảm bảo tính minh bạch.
• Giao dịch thường xuyên bằng tiền mặt và vàng, chịu ảnh hưởng bởi tỷ giá vàng và tỷ giá ngoại tệ.
• Hoạt động nhập khẩu, chế tác và kinh doanh vàng chịu sự quản lý nghiêm ngặt của Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính.

Đặc điểm kế toán trong kế toán công ty vàng bạc đá quý bao gồm việc theo dõi chặt chẽ từng đơn vị vàng (chỉ, lượng, kg), bạc, đá quý, đảm bảo không có thất thoát. Doanh nghiệp phải tuân thủ Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, thay vì các quy định cũ.

Phương pháp tính giá hàng tồn kho thường là giá thực tế đích danh hoặc giá bình quân gia quyền. Doanh nghiệp phải kê khai và báo cáo thuế đầy đủ do ngành vàng bạc chịu sự giám sát chặt chẽ của cơ quan thuế.

2. Phương pháp tính thuế GTGT đối với kinh doanh vàng bạc

Theo Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Thông tư 69/2025/TT-BTC, kinh doanh vàng bạc đá quý áp dụng phương pháp tính thuế GTGT trực tiếp trên giá trị gia tăng, khác biệt so với phương pháp khấu trừ thông thường.

2.1. Cách xác định giá trị gia tăng của vàng bạc, đá quý

Giá trị gia tăng được xác định bằng chênh lệch giữa giá bán và giá mua thực tế, không bao gồm các khoản thuế khác. Doanh nghiệp phải ghi nhận chính xác giá mua đầu vào từ nguồn gốc hợp pháp, theo hướng dẫn tại Thông tư 69/2025/TT-BTC.

Bước 1: Thu thập dữ liệu giá mua từ chứng từ đầu vào (hóa đơn hoặc bảng kê).

Bước 2: Tính chênh lệch giá bán trừ giá mua, loại trừ chi phí không liên quan.

Bước 3: Áp dụng thuế suất phù hợp (thường 10% trên giá trị gia tăng) và kê khai theo quý hoặc tháng.

2.2. Quy định về hóa đơn đầu vào và đầu ra

Hóa đơn đầu vào phải là hóa đơn điện tử hợp lệ theo quy định 2026, kết nối trực tiếp với cơ quan thuế để kiểm soát chênh lệch giá. Hóa đơn đầu ra sử dụng hóa đơn bán hàng trực tiếp, đặc biệt với giao dịch bán lẻ qua máy tính tiền bắt buộc.

• Đối với đầu vào từ doanh nghiệp: Yêu cầu hóa đơn GTGT đầy đủ.
• Đối với đầu ra: Áp dụng hóa đơn điện tử 100% từ năm 2026, đảm bảo minh bạch doanh thu.

Xem thêm: Kế toán bán hàng tiếng anh là gì? Khái niệm

3. Hướng dẫn hạch toán các nghiệp vụ kinh doanh vàng bạc phổ biến

Hạch toán tuân thủ Thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, tập trung vào phương pháp trực tiếp trên GTGT.

3.1. Hạch toán nghiệp vụ mua vàng của cá nhân (không có hóa đơn)

Bước 1: Lập Bảng kê thu mua hàng hóa (Mẫu 01/TNDN) kèm CCCD của người bán và chứng từ thanh toán.

Bước 2: Ghi nhận: Nợ TK 152 – Nguyên vật liệu; Nợ TK 133 – Thuế GTGT (nếu áp dụng); Có TK 111/112 – Tiền mặt/ngân hàng.

Bước 3: Kê khai chi phí đầu vào hợp lệ để tính giá trị gia tăng.

3.2. Hạch toán nghiệp vụ bán lẻ và bán sỉ vàng trang sức

Bước 1: Ghi nhận doanh thu: Nợ TK 111/112 – Tiền mặt/ngân hàng; Có TK 511 – Doanh thu; Có TK 3331 – Thuế GTGT.

Bước 2: Ghi giá vốn: Nợ TK 632 – Giá vốn hàng bán; Có TK 155 – Thành phẩm.

Bước 3: Tính thuế GTGT trực tiếp trên (giá bán – giá mua) x thuế suất.

3.3. Hạch toán chi phí gia công, chế tác vàng

Hạch toán riêng biệt theo độ tinh khiết (vàng 24k, 18k, 14k…) để tránh sai sót giá thành, theo thông tư mới về đo lường và công bố hàm lượng vàng.

Bước 1: Xuất nguyên liệu: Nợ TK 154 – Chi phí dở dang; Có TK 152 – Nguyên vật liệu.

Bước 2: Ghi chi phí nhân công: Nợ TK 622 – Chi phí nhân công; Có TK 334 – Phải trả người lao động.

Bước 3: Nhập thành phẩm: Nợ TK 155 – Thành phẩm; Có TK 154 – Chi phí dở dang.

Xem thêm: 6421 là tài khoản gì? Mới

4. Cách tính giá xuất kho vàng bạc đá quý hiệu quả nhất

Doanh nghiệp áp dụng phương pháp bình quân gia quyền hoặc đích danh, cập nhật theo Thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp.

Bước 1: Theo dõi sổ chi tiết nguyên vật liệu, phân loại theo độ tinh khiết và trọng lượng.

Bước 2: Tính giá bình quân: Tổng giá trị tồn đầu kỳ + nhập kỳ / Tổng số lượng tồn đầu + nhập kỳ.

Bước 3: Xuất kho: Giá xuất = Số lượng xuất x Giá bình quân, ghi Nợ TK 632/154; Có TK 152/155.

Sử dụng công nghệ như mã vạch hoặc RFID để kiểm soát tồn kho, tránh thất thoát do giá trị cao.

5. Bộ hồ sơ chứng từ kế toán tiệm vàng cần phải có

Các loại chứng từ bắt buộc đối với tiệm vàng:

• Bảng kê thu mua hàng hóa (Mẫu 01/TNDN): Dùng khi mua vàng từ cá nhân không có hóa đơn.
• Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền: Bắt buộc áp dụng để minh bạch doanh thu bán lẻ.
• Giấy đảm bảo/Giấy chứng nhận tuổi vàng: Chứng từ kèm theo khi xuất bán.
• Sổ chi tiết nguyên vật liệu: Theo dõi độ tinh khiết (vàng 24k, 18k, 14k…).

Từ năm 2026, tất cả chứng từ phải kết nối dữ liệu hóa đơn trực tiếp với cơ quan thuế.

6. Những lưu ý về phòng chống rửa tiền trong kinh doanh vàng bạc

Theo Luật Phòng chống rửa tiền năm 2026, các giao dịch mua bán vàng có giá trị lớn (theo mức quy định mới) phải thực hiện báo cáo giao dịch đáng ngờ cho Ngân hàng Nhà nước. Kế toán cần xác minh danh tính khách hàng, lưu trữ hồ sơ giao dịch trên 5 năm và báo cáo kịp thời để tránh phạt.

• Kiểm tra CCCD và nguồn gốc vàng khi mua từ cá nhân.
• Theo dõi giao dịch tiền mặt lớn, báo cáo nếu nghi ngờ.
• Áp dụng phần mềm kế toán tích hợp để phát hiện bất thường.

7. Câu hỏi thường gặp

Mua vàng của dân không có hóa đơn hạch toán thế nào?

Kế toán lập Bảng kê 01/TNDN kèm theo CCCD của người bán và chứng từ thanh toán để hợp lệ hóa chi phí đầu vào.

Vàng bạc đá quý có được áp dụng thuế suất GTGT 8% không?

Tùy thuộc vào danh mục hàng hóa được giảm thuế theo quy định của Chính phủ tại thời điểm năm 2026. Tuy nhiên, nếu tính thuế theo phương pháp trực tiếp trên GTGT theo Thông tư 69/2025/TT-BTC thì áp dụng thuế suất riêng cho ngành vàng.

Tại sao tiệm vàng hay bị thanh tra về kho?

Do tính chất hàng hóa nhỏ gọn nhưng giá trị cao, dễ xảy ra tình trạng "vàng ngoài sổ sách". Kế toán cần thực hiện kiểm kê định kỳ và đối chiếu sổ chi tiết hàng tồn kho liên tục.

Công ty vàng bạc đá quý có phải nộp thuế GTGT không?

Có. Theo Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, kinh doanh vàng trang sức phải nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp trên giá trị gia tăng.

Phương pháp tính giá hàng tồn kho nào phù hợp?

Doanh nghiệp có thể áp dụng phương pháp bình quân gia quyền hoặc thực tế đích danh, theo Thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp.

Hy vọng bài viết Hướng dẫn kế toán công ty vàng bạc đá quý chi tiết đã cung cấp những thông tin hữu ích cho người đọc. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần thêm sự hỗ trợ, đừng ngần ngại liên hệ với ACC Khánh Hòa để được tư vấn và hỗ trợ một cách nhanh chóng, chuyên nghiệp.