Ngành sản xuất sơn với đặc thù sử dụng hàng trăm loại hóa chất, dung môi và quy trình pha chế phức tạp luôn là "thử thách" lớn đối với mọi kế toán viên. Làm sao để xây dựng định mức nguyên vật liệu chính xác? Cách phân bổ chi phí chung vào từng thùng sơn như thế nào để tối ưu thuế? Bài viết này của  ACC Khánh Hòa  sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện và chuyên sâu nhất về nghiệp vụ kế toán công ty sản xuất sơn.

1. Đặc điểm ngành sản xuất sơn ảnh hưởng đến công tác kế toán

Ngành sản xuất sơn đòi hỏi kế toán công ty sản xuất sơn phải xử lý đa dạng nguyên vật liệu như bột màu, nhựa tổng hợp, dung môi hữu cơ và phụ gia, dẫn đến biến động giá cả cao do phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Quy trình pha chế liên tục tạo ra chi phí sản xuất dở dang lớn, đòi hỏi theo dõi chặt chẽ để tránh hao hụt. Ngoài ra, đặc thù hóa chất dễ cháy nổ yêu cầu kế toán phải tích hợp quản lý rủi ro môi trường, ảnh hưởng đến phân bổ chi phí và kê khai thuế theo Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành.

Hơn nữa, với sự đa dạng sản phẩm từ sơn nội thất đến chống thấm, kế toán cần áp dụng hệ thống mã hóa lô hàng để theo dõi giá vốn hàng bán chính xác, hỗ trợ tối ưu hóa lợi nhuận gộp.

2. Quy trình hạch toán kế toán công ty sản xuất sơn chi tiết

Quy trình hạch toán trong kế toán công ty sản xuất sơn phải tuân thủ các quy định cập nhật từ Thông tư 69/2025/TT-BTC quy định chi tiết Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, tập trung vào ghi nhận chi phí hợp lý để khấu trừ thuế đầu vào.

2.1. Quản lý kho nguyên vật liệu (Hóa chất, bột màu, dung môi)

Bước 1: Khi nhập kho nguyên vật liệu, ghi nhận theo giá thực tế mua vào, bao gồm hóa đơn GTGT hợp lệ để khấu trừ theo Luật Thuế GTGT 2024.

Bước 2: Theo dõi tồn kho bằng phương pháp FIFO hoặc bình quân gia quyền, đảm bảo định mức sử dụng phù hợp với quy trình pha chế.

Bước 3: Xuất kho cho sản xuất, hạch toán Nợ TK 621 (Chi phí NVL trực tiếp) / Có TK 152 (Nguyên liệu, vật liệu), đồng thời kiểm tra hóa đơn điện tử theo quy định mới.

2.2. Theo dõi chi phí sản xuất dở dang (TK 154)

Theo dõi chi phí dở dang trên TK 154 phải phân bổ chính xác theo từng giai đoạn pha chế, cuối kỳ kết chuyển sang TK 154 để tính giá thành, tuân thủ Thông tư 20/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, tránh loại chi phí không hợp lý khi quyết toán thuế TNDN.

Bước 1: Ghi nhận chi phí phát sinh vào TK 621, 622, 627.

Bước 2: Cuối kỳ, tính giá thành dở dang dựa trên định mức, kết chuyển sang thành phẩm.

2.3. Nhập kho thành phẩm và quản lý lô hàng

Bước 1: Khi hoàn thành pha chế, hạch toán Nợ TK 155 (Thành phẩm) / Có TK 154 (Chi phí SX dở dang).

Bước 2: Quản lý lô hàng bằng mã QR hoặc phần mềm, ghi nhận giá vốn để xuất kho bán hàng.

Bước 3: Kê khai GTGT đầu ra theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP, đảm bảo hóa đơn điện tử đầy đủ.

Xem thêm: Tài khoản 632 là gì? Khái niệm

3. Cách xây dựng định mức nguyên vật liệu và tính giá thành sản xuất sơn

Xây dựng định mức nguyên vật liệu là nền tảng trong kế toán công ty sản xuất sơn, giúp kiểm soát chi phí và tuân thủ quy định pháp lý 2026 về định mức kỹ thuật.

3.1. Phương pháp tính giá thành theo hệ số hoặc tỷ lệ

Phương pháp hệ số được khuyến nghị cho ngành sơn, với hệ số quy đổi dựa trên tỷ lệ nguyên liệu chính/phụ, hỗ trợ kê khai thuế TNDN theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025.

3.2. Xử lý hao hụt và phế liệu trong quá trình pha chế

Hao hụt nguyên vật liệu phải được phê duyệt và ghi nhận vào chi phí hợp lý, không vượt định mức để tránh bị loại khi tính thuế theo Thông tư 20/2026/TT-BTC.

Danh sách các loại chi phí cần lưu ý:

• Chi phí NVL trực tiếp: Nhựa, dung môi, bột độn, phụ gia, bao bì (vỏ thùng, lon).
• Chi phí nhân công trực tiếp: Lương công nhân đứng máy pha sơn, công nhân đóng gói.
• Chi phí sản xuất chung: Khấu hao máy móc pha màu, tiền điện xưởng sản xuất, chi phí kiểm định chất lượng (QC).

Xem thêm: Sơ đồ quy trình kế toán bán hàng chuẩn

4. Bộ hồ sơ chứng từ cần thiết đối với doanh nghiệp sản xuất sơn

Bộ hồ sơ chứng từ phải tuân thủ Luật Kế toán cập nhật và Thông tư 69/2025/TT-BTC, bao gồm: hóa đơn GTGT điện tử cho nhập NVL, phiếu xuất kho, bảng tính lương, biên bản kiểm kê kho, và báo cáo chi phí sản xuất dở dang. Tất cả phải đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu để khấu trừ thuế theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

5. Lưu ý về quản lý môi trường và thuế bảo vệ môi trường ngành sơn

Ngành sơn thuộc nhóm có nguy cơ ô nhiễm cao, doanh nghiệp phải hạch toán phí bảo vệ môi trường theo Luật Bảo vệ môi trường cập nhật, kê khai thuế bảo vệ môi trường nếu sử dụng dung môi hữu cơ theo Luật Thuế GTGT 2024. Tuân thủ hóa đơn điện tử từ máy tính tiền cho bán lẻ theo Thông tư 78 và văn bản hướng dẫn mới của Tổng cục Thuế, tránh phạt hành chính.

6. Giải pháp phần mềm kế toán tối ưu cho ngành sản xuất

Sử dụng phần mềm kế toán như Misa hoặc Fast cho kế toán công ty sản xuất sơn, tích hợp quản lý kho hóa chất, tính định mức tự động và xuất hóa đơn điện tử theo quy định 2026, giúp giảm lỗi và tối ưu thuế TNDN theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025.

7. Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ hao hụt nguyên vật liệu ngành sơn bao nhiêu là hợp lý?

Tùy vào công nghệ, thông thường từ 1-3%. Kế toán cần văn bản phê duyệt của giám đốc cho tỷ lệ hao hụt này để được tính là chi phí hợp lệ theo Thông tư 20/2026/TT-BTC.

Công ty sản xuất sơn có phải nộp thuế bảo vệ môi trường không?

Tùy thuộc vào thành phần dung môi sử dụng. Nếu trong thành phần có chứa các chất thuộc đối tượng chịu thuế theo Luật Thuế Bảo vệ môi trường thì phải kê khai và nộp thuế, tuân thủ Luật Thuế GTGT 2024.

Làm sao để kiểm soát tồn kho hóa chất chính xác?

Nên áp dụng phương pháp thẻ kho điện tử và kiểm kê định kỳ hàng tháng để đối chiếu với định mức pha chế thực tế, hỗ trợ kê khai thuế đầu vào theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Công ty sản xuất sơn có được sử dụng chứng từ điện tử không?

Có. Tuy nhiên, theo quy định cập nhật từ Thông tư 69/2025/TT-BTC, chứng từ điện tử phải bảo đảm tính bảo mật và bảo toàn dữ liệu, thông tin trong quá trình sử dụng và lưu trữ; phải được quản lý, kiểm tra chống các hình thức lợi dụng khai thác, xâm nhập, sao chép, đánh cắp hoặc sử dụng chứng từ điện tử không đúng quy định. Chứng từ điện tử được quản lý như tài liệu kế toán ở dạng n.

Công ty sản xuất sơn cần hạch toán những khoản chi phí nào?

Công ty cần hạch toán các chi phí nguyên vật liệu (sơn, chất phụ gia, bao bì), chi phí nhân công trực tiếp, chi phí khấu hao máy móc thiết bị, chi phí sản xuất chung và chi phí quản lý doanh nghiệp, đảm bảo hợp lý theo Luật Thuế TNDN 2025.

Việc hiểu rõ cách hạch toán kế toán trong công ty sản xuất sơn không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí sản xuất mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho các quyết định quản lý. Việc áp dụng phương pháp hạch toán chính xác sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả tài chính và duy trì sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Thông qua bài viết trên,  ACC Khánh Hòa  hy vọng bạn đọc đã có thêm nhiều thông tin bổ ích. Đồng thời, hãy liên hệ với chúng tôi nếu có bất kỳ thắc mắc nào để được hỗ trợ tốt nhất.