Trong các vụ việc hình sự, dân sự liên quan đến khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của một người, giám định tâm thần đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp bằng chứng khoa học. Mẫu đơn yêu cầu giám định tâm thần là bước đầu tiên và cần thiết để khởi động quá trình giám định. Bài viết này ACC Khánh Hòa sẽ phân tích các quy định pháp luật liên quan đến mẫu đơn yêu cầu giám định tâm thần.

1. Đơn yêu cầu giám định tâm thần là gì?

Đơn yêu cầu giám định tâm thần là văn bản mà các cá nhân, tổ chức hoặc cơ quan có thẩm quyền gửi đến cơ quan giám định để yêu cầu thực hiện giám định về tình trạng tâm thần của một người. Mục đích của giám định tâm thần là để xác định liệu người đó có đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình, cũng như có đủ năng lực chịu trách nhiệm hình sự hay không.

Trong các vụ án hình sự, việc yêu cầu giám định tâm thần có thể được thực hiện khi có nghi ngờ về tình trạng tâm thần của bị can, bị cáo hoặc bị hại, và điều này có ý nghĩa quan trọng đối với việc xác định trách nhiệm hình sự của họ.

2. Mẫu đơn yêu cầu giám định tâm thần

Mẫu đơn yêu cầu giám định tâm thần là văn bản mà các cá nhân hoặc tổ chức có thẩm quyền sử dụng để đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu giám định tình trạng tâm thần của một người trong các vụ án hình sự hoặc dân sự. Dưới đây là mẫu đơn yêu cầu giám định tâm thần chi tiết, giúp bạn hiểu rõ hơn về các thông tin cần điền khi thực hiện thủ tục này:

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập- Tự do Hạnh phúc

…. ngày …. tháng …. năm …..

ĐƠN YÊU CẦU GIÁM ĐỊNH PHÁP Y TÂM THẦN

Kính gửi:……………………………………………

Tôi tên là:………………………………………………  giới:,…………       

Sinh ngày:………………………………………………………………..

Địa chỉ:…………………………………………………………………..

Điện thoại:………………………………………………………………..

CMND/CCCD: …………….. Ngày cấp: …………… Nơi cấp: …………. 

Hôm nay tôi làm đơn này đề nghị: …………………  giám định tình trạng thâm thần hiện tại cho …………… của tôi:

Họ và tên: …………………………………………………………….

Sinh ngày: ……………………………………………………………..

Địa chỉ: ………………………………………………………………….. 

CCCD/CMND:  …………. Ngày cấp: …………  Nơi cấp :……. 

Mục đích giám định: Bổ sung hồ sơ, thủ tục để ……………………… 

>>> Tải xuống file mẫu ngay: Mẫu đơn yêu cầu giám định tâm thần 

Xem thêm: Mẫu giấy phép kinh doanh vận tải bằng ô tô

3. Hướng dẫn các nội dung trong mẫu đơn yêu cầu giám định tâm thần

Để yêu cầu giám định tình trạng tâm thần của một cá nhân trong các vụ án hình sự, dân sự hoặc các tình huống pháp lý khác, người yêu cầu cần phải chuẩn bị và gửi đơn đề nghị giám định đến cơ quan có thẩm quyền. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về cách điền các mục trong mẫu đơn yêu cầu giám định tâm thần :

Kính gửi: Phần này yêu cầu bạn điền tên cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận đơn giám định tâm thần. Tùy vào từng trường hợp, bạn có thể gửi đến Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, hoặc cơ quan điều tra có thẩm quyền giải quyết vụ việc.

Thông tin của người yêu cầu giám định

• Ghi rõ họ và tên đầy đủ của người yêu cầu giám định.
• Điền vào thông tin giới tính của người yêu cầu giám định (nam, nữ).
• Cung cấp ngày tháng năm sinh của người yêu cầu.
• Địa chỉ liên lạc hiện tại của người yêu cầu giám định.
• Điền số điện thoại để tiện liên lạc.
• Điền số CMND hoặc CCCD của người yêu cầu, cùng với ngày cấp và nơi cấp.

Thông tin của người cần giám định tâm thần

• Ghi rõ họ tên đầy đủ của người cần giám định.
• Điền ngày tháng năm sinh của người cần giám định.
• Cung cấp địa chỉ liên lạc của người cần giám định.
• Ghi số CMND hoặc CCCD, cùng ngày cấp và nơi cấp của người cần giám định.

Mục đích giám định: Ở mục này, bạn cần nêu rõ mục đích yêu cầu giám định tâm thần, ví dụ như để bổ sung hồ sơ pháp lý trong một vụ án dân sự hoặc hình sự, hoặc để xác minh năng lực hành vi của người cần giám định. 

Xác nhận của địa phương: Phần này cần có chữ ký và con dấu của cơ quan có thẩm quyền tại địa phương, xác nhận thông tin và hoàn tất thủ tục hành chính trước khi gửi đơn yêu cầu giám định.

Cuối mẫu đơn, người yêu cầu giám định cần ký tên và ghi rõ họ tên của mình.

Hướng dẫn này sẽ giúp bạn hoàn thiện mẫu đơn yêu cầu giám định tâm thần một cách chính xác và đầy đủ.

Xem thêm: Mẫu giấy phép kinh doanh hộ gia đình mới

4. Khi nào cần phải yêu cầu giám định tâm thần? 

Căn cứ Điều 206 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, có 06 trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định khi cần xác định, bao gồm:

• Tình trạng tâm thần của người bị buộc tội khi có nghi ngờ về khả năng chịu trách nhiệm hình sự của họ; tình trạng tâm thần của người làm chứng hoặc bị hại khi có nghi ngờ về khả năng nhận thức và khả năng khai báo chính xác các tình tiết vụ án.
• Tuổi của bị can, bị cáo, bị hại khi việc xác định tuổi có ý nghĩa quan trọng trong việc giải quyết vụ án và không có tài liệu chính xác để xác định tuổi hoặc có nghi ngờ về tính xác thực của các tài liệu đó.
• Nguyên nhân dẫn đến cái chết của người.
• Tính chất của thương tích, mức độ tổn hại sức khỏe hoặc khả năng lao động.
• Các yếu tố liên quan đến chất ma túy, vũ khí quân dụng, vật liệu nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng xạ, tiền giả, kim loại quý, đá quý, đồ cổ.
• Mức độ ô nhiễm môi trường.

Do đó, khi có nghi ngờ về năng lực trách nhiệm hình sự của một người bị buộc tội, việc yêu cầu giám định tình trạng tâm thần là cần thiết để phục vụ công tác điều tra và xét xử.

5. Thủ tục giám định tâm thần

Để thực hiện giám định pháp y tâm thần, các cá nhân và tổ chức cần tiến hành các thủ tục sau:

Bước 1: Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo yêu cầu của pháp luật

Để yêu cầu giám định tâm thần, người yêu cầu cần chuẩn bị 2 bộ hồ sơ bao gồm các giấy tờ sau:

• Văn bản trưng cầu giám định (mẫu đơn yêu cầu giám định tâm thần), bao gồm các thông tin cơ bản như tên cơ quan trưng cầu giám định, họ tên người tiến hành tố tụng, tên tổ chức và họ tên người cần giám định.
• Bản sao giấy tờ chứng minh tư cách đương sự hoặc giấy tờ xác nhận tư cách đại diện hợp pháp của họ.
• Tài liệu liên quan đến sức khỏe của đối tượng giám định, bao gồm nhận xét của cơ quan địa phương, ý kiến của y tế địa phương, nhận xét của ít nhất hai người hàng xóm, báo cáo của gia đình về tình trạng bệnh tật của đối tượng từ nhỏ đến nay, bản sao bệnh án từ các cơ sở y tế đã điều trị cho đối tượng, hoặc các tài liệu y tế liên quan khác.

Bước 2: Nộp hồ sơ tại Trung tâm giám định pháp y tâm thần tỉnh

Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, cá nhân hoặc tổ chức nộp hồ sơ tại Trung tâm Giám định Pháp y Tâm thần tỉnh. Hồ sơ có thể được nộp vào tất cả các ngày trong tuần, bao gồm cả thứ 7 và Chủ nhật.

Bước 3: Kiểm tra và tiếp nhận hồ sơ

Công chức tiếp nhận sẽ kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ. 

• Nếu hồ sơ hợp lệ, công chức sẽ cấp giấy hẹn cho cá nhân hoặc tổ chức. 
• Trong trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, công chức sẽ hướng dẫn các bước cần thiết để hoàn thiện hồ sơ.

Bước 4: Chuyển hồ sơ đến người có thẩm quyền giải quyết

Sau khi kiểm tra, công chức sẽ chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết và tiếp tục hướng dẫn cá nhân, tổ chức trong trường hợp cần bổ sung hoặc sửa đổi hồ sơ.

Bước 5: Nhận kết quả giám định

Kết quả giám định sẽ được trả cho cá nhân hoặc tổ chức tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của Trung tâm giám định pháp y tâm thần thuộc Sở Y tế.

6. Các câu hỏi thường gặp 

Ai có quyền yêu cầu giám định tâm thần?

Cá nhân hoặc tổ chức có quyền yêu cầu giám định tâm thần, bao gồm cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án, người đại diện hợp pháp của các bên liên quan trong vụ án, hoặc chính đối tượng cần giám định.

Lệ phí giám định tâm thần có phải trả không?

Trong một số trường hợp, giám định tâm thần có thể yêu cầu trả lệ phí theo quy định của pháp luật. Mức phí cụ thể sẽ được thông báo khi nộp hồ sơ.

Giám định tâm thần có thể yêu cầu nhiều lần không?

Trong một số trường hợp, nếu có sự thay đổi về tình trạng sức khỏe hoặc có lý do chính đáng, giám định tâm thần có thể được yêu cầu lại. Tuy nhiên, việc yêu cầu giám định lại phải tuân thủ các quy định pháp luật.

Kết quả giám định tâm thần có thể bị kháng nghị không?

Kết quả giám định tâm thần có thể bị kháng nghị nếu có cơ sở chứng minh rằng quá trình giám định không khách quan hoặc có sai sót trong kết luận giám định.

Nắm vững các quy định về mẫu đơn yêu cầu giám định tâm thần giúp người dân và các cơ quan có thẩm quyền thực hiện thủ tục này một cách hiệu quả, góp phần vào việc giải quyết các vụ việc pháp lý một cách công bằng và đúng pháp luật. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần thêm sự hỗ trợ, đừng ngần ngại liên hệ với ACC Khánh Hòa để được tư vấn và hỗ trợ một cách nhanh chóng, chuyên nghiệp.