Lợi nhuận là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất phản ánh hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều người thường nhầm lẫn giữa lợi nhuận thuần và lợi nhuận gộp. Bài viết này ACC Khánh Hòa sẽ cung cấp thông tin chi tiết về phân biệt lợi nhuận thuần và lợi nhuận gộp, giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này. 

1. Lợi nhuận thuần là gì?

Lợi nhuận thuần (Net Profit) là khoản lợi nhuận cuối cùng mà doanh nghiệp thu được sau khi đã trừ đi tất cả các chi phí, bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí tài chính (lãi vay), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).

Lợi nhuận thuần phản ánh thực chất hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp sau khi đã tính đến mọi yếu tố chi phí và thuế. Đây là một chỉ số quan trọng để đánh giá khả năng sinh lời và hiệu quả quản lý chi phí của doanh nghiệp. Theo Khoản 13 Điều 4 Thông tư 200/2014/TT-BTC, lợi nhuận thuần được hiểu là kết quả hoạt động kinh doanh sau thuế của doanh nghiệp.

2. Lợi nhuận gộp là gì?

Lợi nhuận gộp (Gross Profit) là khoản chênh lệch giữa doanh thu thuần và giá vốn hàng bán (Cost of Goods Sold – COGS). Đây là khoản lợi nhuận doanh nghiệp thu được từ hoạt động bán hàng hóa, sản phẩm hoặc dịch vụ trước khi trừ các chi phí khác như chi phí quản lý, chi phí bán hàng, hay chi phí tài chính.

Ý nghĩa của lợi nhuận gộp nhằm phản ánh khả năng tạo ra lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi và đánh giá hiệu quả sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ. Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, lợi nhuận gộp được xác định trên cơ sở doanh thu thuần từ hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ.

Xem thêm: Biên lợi nhuận gộp và biên lợi nhuận ròng khác nhau như thế nào?

3. Phân biệt lợi nhuận thuần và lợi nhuận gộp

Lợi nhuận thuần và lợi nhuận gộp là hai khái niệm khá dễ bị nhầm lẫn. Có không ít các chủ doanh nghiệp vì sự nhầm lẫn đó mà tính toán sai các chỉ số, dẫn đến khó khăn trong việc điều chỉnh các chiến lược hay ra quyết định. Bạn có thể phân biệt được các 2 loại chỉ này qua các đặc điểm sau: 

Xem thêm: Hướng dẫn hạch toán chi phí hoa hồng bán hàng

4. Công thức tính lợi nhuận thuần

Để tính lợi nhuận thuần, bạn cần nắm rõ các chỉ số tài chính quan trọng của doanh nghiệp mình như doanh thu thuần, chi phí, giá vốn,… Sau đó, bạn có thể áp dụng công thức tính dưới đây:

Lợi nhuận thuần = Doanh thu thuần – Giá vốn + Doanh thu hoạt động tài chính – Chi phí tài chính – Chi phí bán hàng – chi phí quản lý doanh nghiệp

Công thức tính trên có thể rút gọn như sau: 

Lợi nhuận thuần = Lợi nhuận gộp + Doanh thu thuần – Tổng chi phí

Trong đó:

• Doanh thu thuần: Tổng giá trị doanh thu thu được từ các hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ, sau khi trừ đi các khoản giảm trừ doanh thu như giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại, và chiết khấu thương mại.
• Giá vốn hàng bán: Tổng số chi phí sử dụng để sản xuất sản phẩm, bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung.
• Doanh thu hoạt động tài chính: Nguồn doanh thu phát sinh từ các hoạt động tài chính, bao gồm lãi cho vay vốn, lãi cho thuê tài chính, cũng như các khoản thu từ tiền bản quyền, cổ tức, hoặc lợi nhuận được chia trong quá trình hoạt động kinh doanh.
• Chi phí tài chính: Tổng số chi phí mà doanh nghiệp phải chi trả cho các hoạt động tài chính, bao gồm cả chi phí liên quan đến vay vốn và các giao dịch tài chính khác.

Ví dụ minh họa:

• Doanh thu thuần: 1 tỷ VNĐ.
• Giá vốn hàng bán: 600 triệu VNĐ.
• Chi phí bán hàng: 150 triệu VNĐ.
• Chi phí quản lý doanh nghiệp: 100 triệu VNĐ.
• Thuế TNDN: 30 triệu VNĐ.

5. Công thức tính lợi nhuận gộp

Lợi nhuận gộp được tính đơn giản hơn, dựa trên chênh lệch giữa doanh thu thuần và giá vốn hàng bán:

Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần – Giá vốn hàng bán

Trong đó:

• Doanh thu thuần là tổng doanh thu mà công ty, doanh nghiệp thu về được từ việc kinh doanh bán hàng hay cung cấp dịch vụ
• Giá vốn bán hàng là tổng chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để vận hành, sản xuất như chi phí nguyên vật liệu, chi phí marketing, nhân sự,…

Từ công thức trên, có thể thấy lợi nhuận gộp không bao gồm các khoản chi phí cố định như bảo hiểm, lương chi trả nhân viên, vật tư, chi phí quảng cáo… Khi hiểu được thế nào là lợi nhuận gộp và tính được chính xác lợi nhuận gộp, doanh nghiệp dễ dàng kiểm soát được tỷ suất sinh lời để phân bổ, cân đối nguồn vốn sao cho hợp lý.

6. Các câu hỏi thường gặp

Lợi nhuận thuần có khác với lợi nhuận ròng?

Lợi nhuận thuần và lợi nhuận ròng là hai cách gọi cho cùng một chỉ tiêu tài chính, tức là khoản lợi nhuận cuối cùng sau thuế.

Lợi nhuận gộp thấp có ý nghĩa gì?

Lợi nhuận gộp thấp cho thấy doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc kiểm soát giá vốn hoặc không có chiến lược giá bán hiệu quả.

Doanh nghiệp có thể lỗ thuần nhưng vẫn có lãi gộp không?

Có. Điều này xảy ra khi doanh thu đủ để bù đắp giá vốn nhưng không đủ để trang trải các chi phí khác như chi phí bán hàng, quản lý, tài chính.

Làm thế nào để cải thiện lợi nhuận gộp?

Tối ưu hóa chi phí giá vốn hàng bán, tăng giá bán hợp lý, cải thiện quy trình sản xuất để giảm chi phí nguyên vật liệu.

Lợi nhuận thuần thấp do đâu?

Nguyên nhân chính bao gồm:

– Chi phí vận hành cao (chi phí bán hàng, quản lý).

– Gánh nặng lãi vay lớn.

– Thuế TNDN cao.

Lợi nhuận thuần và lợi nhuận gộp là hai khái niệm quan trọng nhưng có sự khác biệt lớn trong cách tính toán và ý nghĩa. Hy vọng bài viết phân biệt lợi nhuận thuần và lợi nhuận gộp đã cung cấp những thông tin hữu ích cho người đọc. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần thêm sự hỗ trợ, đừng ngần ngại liên hệ với ACC Khánh Hòa để được tư vấn và hỗ trợ một cách nhanh chóng, chuyên nghiệp.