Phương án giải quyết hàng tồn kho là một trong những vấn đề quan trọng mà các doanh nghiệp thường gặp phải, đặc biệt khi hàng hóa tồn đọng ảnh hưởng đến dòng tiền và hiệu quả kinh doanh. Việc xử lý kịp thời không chỉ giúp tối ưu hóa tài sản mà còn tuân thủ các quy định pháp luật về thuế và kế toán. Trong bối cảnh kinh tế biến động, việc áp dụng các chiến lược phù hợp sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp. Cùng ACC Khánh Hòa khám phá sâu hơn về chủ đề này.

1. Các phương án giải quyết hàng tồn kho

Hàng tồn kho là tài sản lưu động quan trọng của doanh nghiệp, nhưng khi tồn đọng quá mức, nó có thể trở thành gánh nặng tài chính. Phương án giải quyết hàng tồn kho cần được thực hiện một cách hợp lý, dựa trên tình hình thực tế và các quy định pháp luật liên quan đến thuế giá trị gia tăng (GTGT). Theo Luật Thuế GTGT 2024, doanh nghiệp có quyền xử lý hàng tồn kho thông qua các hình thức như bán hàng, thanh lý hoặc xóa sổ, miễn là đảm bảo ghi nhận đầy đủ vào sổ sách kế toán.

Một phương án phổ biến là bán hàng tồn kho với giá ưu đãi để thu hồi vốn nhanh chóng, giúp cải thiện dòng tiền và giảm chi phí lưu kho. Phương án này đặc biệt hiệu quả với hàng hóa có thời hạn sử dụng ngắn, tránh tình trạng hư hỏng dẫn đến mất mát. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể áp dụng hình thức trao đổi hàng hóa với đối tác để chuyển đổi thành tài sản khác có giá trị sử dụng cao hơn, đồng thời khấu trừ thuế đầu vào theo quy định tại Thông tư 20/2026/TT-BTC .

Việc lựa chọn phương án giải quyết hàng tồn kho phù hợp không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa lợi nhuận, đặc biệt trong các ngành sản xuất và thương mại nơi hàng tồn kho chiếm tỷ lệ lớn trong tổng tài sản.

2. Quy trình thực hiện phương án giải quyết hàng tồn kho

Để triển khai phương án giải quyết hàng tồn kho một cách hiệu quả, doanh nghiệp cần tuân thủ các bước rõ ràng, đảm bảo tính minh bạch và hợp pháp. Quy trình này giúp tránh các sai sót về thuế và kế toán, đồng thời tối ưu hóa nguồn lực.

Bước 1: Đánh giá và phân loại hàng tồn kho

Doanh nghiệp cần tiến hành kiểm kê toàn bộ hàng tồn kho, phân loại theo tình trạng như hàng hóa còn sử dụng được, hàng hỏng hóc hoặc hàng lỗi thời. Việc này dựa trên nguyên tắc kế toán theo Luật Thuế GTGT 2024, giúp xác định giá trị thực tế và quyết định phương án xử lý phù hợp. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để lập báo cáo nội bộ, tránh tình trạng tồn kho ảo ảnh hưởng đến báo cáo tài chính.

Bước 2: Lập kế hoạch xử lý cụ thể

Sau khi phân loại, doanh nghiệp lập kế hoạch chi tiết, bao gồm lựa chọn hình thức bán, thanh lý hoặc xóa sổ. Theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP, kế hoạch phải ghi nhận đầy đủ các giao dịch liên quan đến thuế GTGT, đảm bảo khấu trừ hợp lý. Bước này giúp doanh nghiệp dự báo dòng tiền và phối hợp với bộ phận bán hàng để thực hiện nhanh chóng, giảm thiểu chi phí lưu trữ.

Bước 3: Thực hiện và ghi nhận giao dịch

Tiến hành bán hoặc thanh lý hàng tồn kho, đồng thời cập nhật sổ sách kế toán ngay lập tức. Thông tư 20/2026/TT-BTC quy định rõ việc xuất hóa đơn GTGT cho các giao dịch này, giúp doanh nghiệp khấu trừ thuế đầu vào nếu áp dụng. Sau khi hoàn tất, cần lưu trữ chứng từ để phục vụ kiểm tra thuế sau này.

Bước 4: Báo cáo và đánh giá kết quả

Cuối cùng, doanh nghiệp lập báo cáo tổng kết về kết quả xử lý, phân tích lợi ích thu được và bài học kinh nghiệm. Việc này không chỉ tuân thủ Luật Thuế GTGT 2024 mà còn hỗ trợ cải thiện quy trình quản lý tồn kho trong tương lai, đảm bảo tính bền vững cho hoạt động kinh doanh.

Xem thêm: Biên bản hủy hàng tồn kho

3. Lợi ích và rủi ro khi áp dụng phương án giải quyết hàng tồn kho

Việc áp dụng phương án giải quyết hàng tồn kho mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, giúp cải thiện hiệu quả hoạt động tổng thể. Đầu tiên, nó giải phóng vốn bị "khoá chặt" trong hàng hóa không bán được, cho phép doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực khác như mở rộng sản xuất hoặc marketing.

Theo các quy định tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP, xử lý tồn kho đúng cách còn giúp giảm gánh nặng thuế, vì doanh nghiệp có thể khấu trừ GTGT đầu vào liên quan đến hàng hóa đã thanh lý. Hơn nữa, phương án này góp phần nâng cao uy tín doanh nghiệp bằng cách duy trì kho hàng gọn nhẹ, tránh tình trạng tồn kho quá tải dẫn đến mất cơ hội kinh doanh. Tuy nhiên, cũng tồn tại một số rủi ro cần lưu ý, chẳng hạn như bán lỗ lớn nếu định giá không chính xác, hoặc vi phạm quy định thuế nếu không ghi nhận đầy đủ theo Thông tư 20/2026/TT-BTC.

Doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc dự báo nhu cầu thị trường, dẫn đến xử lý tồn kho không kịp thời và tăng chi phí. Để giảm thiểu rủi ro, cần kết hợp phân tích dữ liệu và tư vấn pháp lý chuyên sâu, đảm bảo mọi phương án giải quyết hàng tồn kho đều phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện tại.

Xem thêm: Số ngày hàng tồn kho bình quân

4. Các lưu ý pháp lý quan trọng trong phương án giải quyết hàng tồn kho

Khi thực hiện phương án giải quyết hàng tồn kho, doanh nghiệp phải chú trọng các quy định pháp lý để tránh phạt hành chính hoặc truy thu thuế. Luật Thuế GTGT 2024 nhấn mạnh rằng mọi giao dịch xử lý tồn kho đều phải có hóa đơn hợp lệ, đặc biệt với hình thức thanh lý hoặc bán hàng. Doanh nghiệp cần đảm bảo giá trị xử lý không thấp hơn giá vốn để tránh bị cơ quan thuế điều chỉnh, theo hướng dẫn tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Ngoài ra, việc xóa sổ hàng tồn kho hỏng phải được phê duyệt bởi ban lãnh đạo và có biên bản kiểm kê chi tiết, giúp chứng minh tính hợp lý khi kê khai thuế. Thông tư 20/2026/TT-BTC cung cấp cơ sở để khấu trừ thuế đầu vào cho các chi phí liên quan, nhưng chỉ áp dụng nếu chứng từ đầy đủ. Doanh nghiệp nên thường xuyên cập nhật các thay đổi pháp luật để điều chỉnh phương án giải quyết hàng tồn kho kịp thời, tránh rủi ro pháp lý không đáng có. Việc tuân thủ nghiêm ngặt không chỉ bảo vệ quyền lợi mà còn nâng cao hiệu quả quản lý tài chính lâu dài.

5. Câu hỏi thường gặp

Phương án giải quyết hàng tồn kho nào phù hợp với hàng hóa hỏng hóc?

Đối với hàng hóa hỏng hóc, phương án thanh lý hoặc xóa sổ là lựa chọn phổ biến, theo quy định tại Luật Thuế GTGT 2024. Doanh nghiệp cần lập biên bản kiểm kê và ghi nhận lỗ vào chi phí kinh doanh, đồng thời khấu trừ GTGT đầu vào nếu có chứng từ hợp lệ theo Thông tư 20/2026/TT-BTC. Việc này giúp tránh tồn kho ảo và tối ưu hóa báo cáo tài chính, nhưng phải được phê duyệt nội bộ để đảm bảo tính minh bạch.

Làm thế nào để khấu trừ thuế khi bán hàng tồn kho?

Khi bán hàng tồn kho, doanh nghiệp xuất hóa đơn GTGT và khấu trừ thuế đầu vào liên quan theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Quy trình bao gồm ghi nhận doanh thu thực tế và điều chỉnh sổ sách kế toán kịp thời, đảm bảo không bị truy thu thuế sau này. Tư vấn từ chuyên gia kế toán sẽ giúp áp dụng đúng, đặc biệt với hàng tồn kho lâu năm.

Có cần báo cáo cơ quan thuế về phương án giải quyết hàng tồn kho không?

Có, doanh nghiệp phải kê khai đầy đủ các giao dịch xử lý tồn kho trong tờ khai thuế GTGT hàng quý hoặc hàng tháng, theo Luật Thuế GTGT 2024. Nếu thanh lý lớn, cần bổ sung báo cáo chi tiết để cơ quan thuế kiểm tra. Việc này tránh phạt và đảm bảo tuân thủ, với Thông tư 20/2026/TT-BTC hướng dẫn cụ thể về chứng từ.

Phương án giải quyết hàng tồn kho hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua thách thức tồn kho mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Việc áp dụng đúng quy định pháp luật sẽ mang lại lợi ích tối đa về tài chính và pháp lý. Để nhận tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ thực hiện, hãy liên hệ ACC Khánh Hòa ngay hôm nay, đội ngũ chuyên gia sẵn sàng đồng hành cùng bạn.