Quy trình thanh lý tài sản công đóng vai trò then chốt trong việc quản lý hiệu quả nguồn lực nhà nước, giúp loại bỏ những tài sản không còn giá trị sử dụng và thu hồi vốn để tái đầu tư. Việc thực hiện đúng quy định không chỉ đảm bảo tính minh bạch mà còn ngăn ngừa thất thoát tài sản công. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết cùng ACC Khánh Hòa.

1. Cơ sở pháp lý điều chỉnh hoạt động thanh lý tài sản công

Để thực hiện hoạt động xử lý tài sản Nhà nước một cách hợp pháp, các cơ quan và đơn vị bắt buộc phải căn cứ vào hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đang có hiệu lực thi hành.

Hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay quy định rất chặt chẽ về việc quản lý và xử lý tài sản thuộc sở hữu toàn dân. Văn bản pháp lý tối cao và trực tiếp điều chỉnh lĩnh vực này là Luật Quản lý, sử dụng tài sản công năm 2017. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng ban hành Nghị định số 186/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, làm căn cứ thực hiện cho các cơ quan, tổ chức.

Đối với các loại tài sản đặc thù như đất đai hay nhà xưởng gắn liền với đất, quy trình này còn phải chịu sự điều chỉnh bổ sung của Luật Đất đai năm 2024 nhằm đảm bảo tính đồng bộ trong hệ thống pháp luật. Việc áp dụng đúng và cập nhật các văn bản này là điều kiện tiên quyết để hồ sơ thanh lý được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

2. Các trường hợp tài sản công được phép thanh lý theo quy định

Theo quy định tại Luật Quản lý, sử dụng tài sản công năm 2017, tài sản công tại cơ quan nhà nước được thanh lý trong bốn trường hợp cụ thể.

Thứ nhất là tài sản đã hết hạn sử dụng theo định mức quy định của pháp luật mà không thể tiếp tục sử dụng được nữa.

Thứ hai là tài sản chưa hết hạn sử dụng nhưng bị hư hỏng nghiêm trọng do thiên tai, hỏa hoạn hoặc các nguyên nhân khách quan khác dẫn đến việc không thể sửa chữa hoặc chi phí sửa chữa quá lớn, không hiệu quả kinh tế.

Thứ ba là nhà xưởng, công trình xây dựng hoặc tài sản khác gắn liền với đất phải tháo dỡ để thực hiện dự án đầu tư xây dựng mới, giải phóng mặt bằng theo quy hoạch đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.

Thứ tư là các trường hợp xe ô tô hoặc tài sản khác bắt buộc phải thanh lý để đảm bảo an toàn vận hành theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Xem thêm: Cách tính giá trị thanh lý tài sản cố định dễ hiểu

3. Quy trình thanh lý tài sản công đầy đủ

Khi đã xác định tài sản thuộc diện được phép xử lý, các đơn vị cần phải tiến hành trình tự thực hiện theo đúng các bước được luật định. Sự sai sót hoặc bỏ qua bất kỳ một bước nào trong tiến trình này đều có thể dẫn đến việc hồ sơ bị bác bỏ hoặc phát sinh trách nhiệm pháp lý cho người đứng đầu.

Bước 1. Lập hồ sơ đề nghị thanh lý tài sản công

Cơ quan, tổ chức, đơn vị được giao quản lý, sử dụng tài sản công có trách nhiệm lập 01 bộ hồ sơ đề nghị thanh lý tài sản gửi cơ quan cấp trên hoặc cơ quan có thẩm quyền quyết định. Thành phần hồ sơ bao gồm văn bản đề nghị thanh lý của đơn vị, danh mục tài sản đề nghị thanh lý (ghi rõ tên tài sản, chủng loại, số lượng, nguyên giá, giá trị còn lại, lý do thanh lý), ý kiến bằng văn bản của cơ quan quản lý cấp trên (nếu có) và các giấy tờ, tài liệu liên quan chứng minh tình trạng tài sản như biên bản kiểm tra kỹ thuật, ảnh chụp hiện trạng hoặc văn bản xác nhận hư hỏng của cơ quan chuyên môn.

Bước 2. Xem xét và ban hành quyết định thanh lý tài sản

Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có trách nhiệm xem xét, thẩm định và ban hành quyết định thanh lý tài sản công hoặc có văn bản trả lời trong trường hợp không chấp thuận. Quyết định thanh lý tài sản công phải nêu rõ tên cơ quan có tài sản thanh lý, danh mục tài sản được thanh lý, phương thức thanh lý tài sản (phá dỡ, hủy bỏ, bán) và trách nhiệm tổ chức thực hiện của các cơ quan liên quan nhằm đảm bảo tính giám sát chặt chẽ.

Bước 3. Thành lập Hội đồng thanh lý tài sản hoặc thuê tổ chức có chức năng

Sau khi có quyết định thanh lý của cơ quan có thẩm quyền, người đứng đầu cơ quan được giao quản lý tài sản phải thành lập Hội đồng thanh lý tài sản công hoặc thuê tổ chức có chức năng đấu giá, giám định để thực hiện. Hội đồng thanh lý tài sản có nhiệm vụ kiểm tra, đánh giá lại thực trạng tài sản, xác định giá khởi điểm đối với trường hợp bán đấu giá, hoặc giám sát quá trình tiêu hủy, phá dỡ đối với tài sản không còn giá trị sử dụng nhằm đảm bảo quá trình diễn ra khách quan, minh bạch.

Bước 4. Tổ chức thực hiện việc thanh lý tài sản

Tùy thuộc vào phương thức được phê duyệt trong quyết định, đơn vị tổ chức thực hiện việc thanh lý tài sản theo đúng quy định. Đối với phương thức bán, đơn vị phải thực hiện bán đấu giá công khai theo quy định của Luật Đấu giá tài sản, trừ trường hợp tài sản có giá trị nhỏ dưới mức quy định thì được bán chỉ định. Đối với phương thức phá dỡ, hủy bỏ, vật tư, vật liệu thu hồi từ việc phá dỡ phải được xử lý bán hoặc điều chuyển, phần không thể sử dụng phải được tiêu hủy an toàn theo quy định về bảo vệ môi trường.

Bước 5. Hạch toán kế toán và báo cáo kết quả thanh lý

Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hoàn thành việc thanh lý tài sản, cơ quan có tài sản thanh lý phải thực hiện hạch toán giảm tài sản theo quy định của pháp luật về kế toán. Đồng thời, đơn vị tiến hành báo cáo kết quả xử lý tài sản công cho cơ quan quản lý cấp trên và thực hiện cập nhật biến động thông tin tài sản vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản công để Nhà nước thống nhất quản lý.

Xem thêm: Mẫu đơn xin mua tài sản thanh lý đúng quy định

4. Câu hỏi thường gặp

Số tiền thu được từ việc bán thanh lý tài sản công sẽ được xử lý như thế nào?

Toàn bộ số tiền thu được từ việc thanh lý tài sản công, sau khi trừ đi các chi phí hợp lý liên quan đến quá trình thực hiện (như chi phí kiểm kê, chi phí tổ chức đấu giá, chi phí phá dỡ), phải được nộp vào tài khoản tạm giữ tại Kho bạc Nhà nước. Số tiền này sau đó sẽ được nộp vào ngân sách nhà nước hoặc được để lại cho đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng theo cơ chế tài chính quy định.

Hội đồng thanh lý tài sản công bắt buộc phải bao gồm những thành phần nào?

Thành phần Hội đồng thanh lý tài sản công thông thường sẽ bao gồm Lãnh đạo cơ quan được giao quản lý tài sản làm Chủ tịch hội đồng, đại diện bộ phận kế toán, đại diện bộ phận quản lý tài sản trực tiếp và đại diện cơ quan chuyên môn kỹ thuật có liên quan. Trong một số trường hợp tài sản phức tạp, đơn vị có thể mời thêm các chuyên gia bên ngoài tham gia để đảm bảo việc đánh giá chất lượng và định giá tài sản được chính xác nhất.

Tài sản công chưa hết hạn sử dụng nhưng bị hư hỏng do lỗi chủ quan có được thanh lý không?

Tài sản chưa hết hạn sử dụng nhưng bị hư hỏng không thể phục hồi thì vẫn tiến hành thanh lý theo quy trình để tránh lãng phí diện tích kho bãi và ghi nhận đúng thực trạng. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân hư hỏng được xác định là do lỗi chủ quan của cá nhân hoặc tập thể được giao quản lý, thì trước khi thanh lý, đơn vị phải tổ chức xác định trách nhiệm và yêu cầu cá nhân, tập thể đó phải bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

Quy trình thanh lý tài sản công cần được thực hiện đúng quy định để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước. Nếu bạn cần hỗ trợ chi tiết hơn về thủ tục này, hãy liên hệ ACC Khánh Hòa để được tư vấn kịp thời.