Quyền sử dụng đất gắn liền với sổ đỏ hộ gia đình là vấn đề phức tạp và dễ phát sinh tranh chấp, đặc biệt khi liên quan đến quyền lợi của các thành viên không trực tiếp đứng tên, như con dâu. Vậy sổ đỏ hộ gia đình con dâu có được chia không? Bài viết dưới đây ACC Khánh Hòa sẽ phân tích các quy định pháp luật liên quan, giúp làm rõ quyền lợi của con dâu đối với sổ đỏ hộ gia đình.

1. Thế nào là sổ đỏ hộ gia đình?

Theo quy định tại khoản 16 và khoản 29 Điều 3 Luật Đất đai 2013, Sổ đỏ hộ gia đình có thể hiểu là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được cấp cho hộ gia đình sử dụng đất, trong đó quyền sử dụng đất thuộc sở hữu chung của các thành viên trong hộ gia đình có chung quyền và nghĩa vụ liên quan. Tuy nhiên, khi nói đến việc chia quyền sử dụng đất trong trường hợp thừa kế,  câu hỏi liệu con dâu có được chia tài sản trong sổ đỏ hộ gia đình hay không vẫn là vấn đề cần làm rõ.

2. Sổ đỏ hộ gia đình con dâu có được chia không?

Để xác định được con dâu có quyền được chia tài sản trong sổ đỏ hộ gia đình không thì cần phải xem xét quy định của về thừa kế được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015 và quy định về những người đứng tên trong Sổ đỏ hộ gia đình.

2.1. Quy định về thừa kế theo BLDS

2.1.1. Chia thừa kế theo di chúc

Nếu người có quyền sử dụng đất có di chúc hợp pháp để lại quyền sử dụng đất cho con cái hoặc người khác, thì quyền thừa kế sẽ được chia theo nội dung di chúc.  Tuy nhiên, con dâu chỉ trở thành người thừa kế trực tiếp theo di chúc của bố mẹ chồng khi di chúc quy định cụ thể.

2.1.2. Chia thừa kế theo pháp luật

Theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 thì con dâu không được liệt kê trong các hàng thừa kế được hưởng thừa kế theo pháp luật, gồm:

• Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
• Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
• Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

Tuy nhiên theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015 về thừa kế thế vị: “Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống.”  

Như vậy, lúc này người con dâu vẫn được hưởng di sản thừa kế trong trường hợp chồng hoặc con trai của người đó để lại di sản thừa kế chết sau khi cha mẹ chết.

Ví dụ: Ông A có một người con trai là anh B. Anh B có một người con trai là C. Ông A có tài sản muốn để lại cho con cháu. Lúc này, nếu anh B không may qua đời trước ông A thì anh C sẽ được hưởng phần di sản mà cha mình. Như vậy khi này người con dâu sẽ trở thành hàng thừa kế thứ nhất đối với di sản thừa kế trên.

2.2. Quy định về những người đứng tên trong Sổ đỏ hộ gia đình

Theo Điều 5 Thông tư 23/2014/TT-BTNMT và khoản 29, 30 Điều 3 Luật Đất đai 2013, việc ghi tên trên sổ đỏ hộ gia đình phải tuân theo các quy định cụ thể. 

Thông tin người sử dụng đất và chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất được ghi rõ trên Giấy chứng nhận, bao gồm họ tên, năm sinh và thông tin cá nhân của chủ hộ, địa chỉ thường trú của hộ gia đình. 

Nếu hộ gia đình có nhiều thành viên cùng sở hữu đất, tên các thành viên phải được ghi đầy đủ. Để được ghi tên trên sổ đỏ hộ gia đình, người đó phải có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng với chủ hộ, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung từ khi Nhà nước giao hoặc công nhận quyền sử dụng đất. 

Do đó con dâu sẽ không được ghi tên trong sổ đỏ hộ gia đình, vì thế cô ấy không có quyền thừa kế đối với đất đai trừ khi được quy định trong di chúc hoặc thỏa thuận giữa các thành viên trong gia đình.

2.3. Kết luận

Con dâu không được chia đất từ sổ đỏ hộ gia đình vì không có yếu tố huyết thống. Tuy nhiên, nếu bố mẹ chồng muốn, họ có thể tặng quyền sử dụng đất thuộc phần sở hữu của mình cho con dâu, với sự đồng ý của những người đồng sở hữu khác trong hộ gia đình.

Nếu bố mẹ chồng mất không để lại di chúc, phần đất của họ sẽ được chia cho những người thuộc hàng thừa kế theo pháp luật, và con dâu không nằm trong hàng thừa kế này. Ngược lại, nếu có di chúc hợp pháp ghi nhận quyền thừa kế cho con dâu, con dâu sẽ được nhận phần đất đó.

Trong trường hợp có tranh chấp với người thừa kế không phụ thuộc vào di chúc, con dâu phải san sẻ lại một phần tài sản theo quy định, bằng hai phần ba suất thừa kế của một người theo pháp luật.

3. Các câu hỏi thường gặp

3.1. Khi bán đất hộ gia đình cha mẹ có cần chữ ký đồng ý của những người con trong hộ gia đình không?

Theo quy định, nếu cha mẹ muốn bán đất thuộc sở hữu của hộ gia đình, họ cần có sự đồng ý bằng văn bản của tất cả các thành viên đồng sở hữu trong gia đình, bao gồm cả những người con. Văn bản này phải được công chứng hoặc chứng thực để đảm bảo tính pháp lý. Điều này có nghĩa là việc bán đất hộ gia đình không thể chỉ do cha mẹ tự quyết định nếu còn có các thành viên khác đồng sở hữu trong hộ.

3.2. Sổ đỏ hộ gia đình hiện nay còn hiệu lực hay không?

Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực và quy định về đất hộ gia đình đã chính thức bị bãi bỏ. Theo đó, từ ngày 01/08/2024, hộ gia đình không còn là chủ thể sử dụng đất. Tuy nhiên, theo nội dung về quy định chuyển tiếp tại khoản 4 Điều 256 Luật Đất đai 2024, đối với sổ đỏ hộ gia đình đã được cấp trước ngày 01/08/2024 thì vẫn có giá trị hiệu lực và hộ gia đình có quyền đăng ký cấp sổ mới nếu có nhu cầu và sổ mới sẽ được ghi đầy đủ tên các thành viên có chung quyền sử dụng đất thay vì ghi là “hộ gia đình” như trước đây.

Qua bài viết, hy vọng rằng bạn đã có thể giải đáp được thắc mắc của mình về câu hỏi “Sổ đỏ hộ gia đình con dâu có được chia không?”. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần thêm sự hỗ trợ các vấn đề pháp lý liên quan đến sổ đỏ hộ gia đình, đừng ngần ngại liên hệ với ACC Khánh Hòa để được tư vấn và hỗ trợ một cách nhanh chóng, chuyên nghiệp.