Các loại giấy phép khi kinh doanh gỗ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động kinh doanh hợp pháp, tránh các rủi ro pháp lý và góp phần bảo vệ nguồn tài nguyên rừng quốc gia. Trong ngành lâm nghiệp, việc tuân thủ các quy định về giấy phép không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành suôn sẻ mà còn thúc đẩy phát triển bền vững. Đặc biệt, với sự gia tăng kiểm soát từ cơ quan nhà nước, nắm bắt kịp thời các thủ tục này trở thành lợi thế cạnh tranh. Cùng ACC Khánh Hòa tìm hiểu sâu hơn để hỗ trợ doanh nghiệp của bạn.

1. Các loại giấy phép khi kinh doanh gỗ theo quy định

Hoạt động thương mại và phân phối lâm sản chịu sự quản lý nghiêm ngặt của cơ quan kiểm lâm nhằm bảo đảm tính hợp pháp của chuỗi cung ứng. Việc thiết lập đầy đủ hệ thống hồ sơ chứng nhận giúp doanh nghiệp vận hành chuỗi giá trị chế biến, tiêu thụ lâm sản một cách minh bạch.

Căn cứ theo quy định tại Thông tư 26/2022/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định về quản lý, truy xuất nguồn gốc lâm sản, pháp luật hiện hành không cấp một văn bản mang tên giấy phép kinh doanh gỗ thông thường. Thay vào đó, mọi tổ chức, cá nhân khi mua bán, vận chuyển, chế biến lâm sản phải thiết lập được hồ sơ lâm sản hợp pháp; trung tâm của bộ hồ sơ này là Bảng kê lâm sản do chủ lâm sản tự lập hoặc có sự xác nhận của cơ quan kiểm lâm sở tại đối với các loại gỗ thuộc danh mục thực vật rừng hoang dã nguy cấp hoặc gỗ có nguồn gốc tự nhiên trong nước.

Đối với hoạt động thương mại quốc tế, doanh nghiệp phải tuân thủ hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp (VNTLAS) được quy định tại Nghị định 102/2020/NĐ-CP của Chính phủ. Khi thực hiện xuất khẩu sang các thị trường nước ngoài, thương nhân phải nộp hồ sơ đề nghị cơ quan kiểm lâm vùng hoặc Chi cục Kiểm lâm cấp tỉnh cấp Giấy phép FLEGT hoặc thực hiện phân loại doanh nghiệp nhóm một để được hưởng cơ chế thông quan ưu đãi, bảo đảm gỗ có nguồn gốc rõ ràng, không thuộc diện khai thác lậu.

2. Điều kiện cần thiết để được cấp các loại giấy phép khi kinh doanh gỗ

Để các hồ sơ chứng nhận nguồn gốc lâm sản được phê duyệt và chấp thuận lưu thông trên thị trường, cơ sở sản xuất phải đáp ứng trọn vẹn các tiêu chí kỹ thuật về hạ tầng và quản lý dữ liệu. Hệ thống điều kiện này giúp cơ quan chức năng kiểm soát dòng luân chuyển của gỗ từ rừng đến nhà máy.

• Đăng ký tư cách thương nhân và thiết lập sổ sách kế toán chuyên ngành

Căn cứ theo Luật Lâm nghiệp 2017 và Nghị định 156/2018/NĐ-CP, chủ thể vận hành phải là doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh được thành lập hợp pháp, có đăng ký ngành nghề chế biến, mua bán lâm sản. Thương nhân có trách nhiệm thiết lập hệ thống Sổ theo dõi nhập, xuất lâm sản theo đúng biểu mẫu quy định, thực hiện ghi chép cập nhật liên tục thông tin về khối lượng, chủng loại, quy cách của từng lô gỗ nhập kho để phục vụ công tác hậu kiểm đột xuất.

• Tiêu chuẩn hạ tầng lưu trữ và cam kết an toàn môi trường xưởng chế biến

Cơ sở chế biến, kho bãi lưu trữ gỗ phải đáp ứng đầy đủ quy chuẩn kỹ thuật về an toàn phòng cháy và chữa cháy theo Luật Phòng cháy và chữa cháy, do đặc thù nguyên liệu gỗ có tính rủi ro hỏa hoạn cao. Đồng thời, nhà xưởng phải xây dựng phương án giảm thiểu tiếng ồn, thu gom bụi gỗ và xử lý chất thải công nghiệp phát sinh trong quá trình sản xuất, bảo đảm thu được các văn bản chấp thuận về môi trường từ cơ quan quản lý địa phương.

Xem thêm: Mẫu giấy phép kinh doanh spa mới nhất hiện nay

3. Quy trình xin cấp các loại giấy phép khi kinh doanh gỗ

Tiến trình xác nhận hồ sơ lâm sản và cấp văn bản chứng nhận nguồn gốc xuất khẩu được triển khai đồng bộ qua hệ thống hành chính công. Doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan kiểm lâm địa bàn để hoàn tất các bước nghiệm thu dữ liệu.

Bước 1: Thiết lập bảng kê và gửi đề nghị xác nhận lâm sản

Chủ lâm sản tiến hành xây dựng Bảng kê lâm sản nêu rõ thông tin khối lượng, nguồn gốc xuất xứ của lô gỗ, điền đầy đủ thông tin vào Đơn đề nghị xác nhận lâm sản theo mẫu hành chính. Toàn bộ hồ sơ được chuyển giao trực tiếp hoặc nộp qua hệ thống cổng dịch vụ công trực tuyến của Chi cục Kiểm lâm hoặc Hạt Kiểm lâm cấp huyện nơi có lâm sản để cơ quan chức năng tiến hành tiếp nhận dữ liệu đầu vào.

Bước 2: Kiểm tra trực quan thực địa và đối chiếu hồ sơ gốc

Trong thời hạn ba ngày làm việc kể từ khi nhận được hồ sơ, cơ quan kiểm lâm địa bàn tiến hành phân loại rà soát thông tin văn bản. Đối với các lô gỗ cần phải xác minh thực tế, công chức kiểm lâm sẽ trực tiếp xuống kho bãi để đo đạc quy cách, kiểm tra mã số định danh, đối chiếu số lượng cây gỗ thực tế với số liệu ghi trên bảng kê nhằm phát hiện các sai lệch giữa hồ sơ và hiện trạng.

Bước 3: Ban hành văn bản xác nhận và cấp giấy phép chuyên ngành

Trường hợp kết quả kiểm tra thực địa hoàn toàn tương thích với hồ sơ đề nghị, Hạt Kiểm lâm hoặc Chi cục Kiểm lâm sẽ ký xác nhận đóng dấu vào Bảng kê lâm sản hoặc ban hành Giấy phép xuất khẩu lâm sản theo đúng thẩm quyền được phân cấp. Thương nhân nhận lại bộ hồ sơ lâm sản đã được phê duyệt làm căn cứ pháp lý để lưu hành hàng hóa trên đường hoặc hoàn tất thủ tục mở tờ khai hải quan xuất khẩu.

Bước 4: Lưu trữ hồ sơ hậu kiểm và thực hiện chế độ báo cáo định kỳ

Sau khi hoàn thành thủ tục cấp xác nhận, doanh nghiệp có trách nhiệm lưu giữ một bộ hồ sơ gốc tại văn phòng cơ sở trong thời hạn năm năm kể từ ngày xuất kho lâm sản để phục vụ thanh tra. Định kỳ hằng quý, thương nhân phải tổng hợp số liệu nhập xuất, lập báo cáo tình hình biến động lâm sản tại kho để gửi về cơ quan kiểm lâm sở tại theo dõi trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia.

Xem thêm: Kinh doanh Internet không có giấy phép bị xử lý thế nào?

4. Lưu ý quan trọng khi thực hiện các loại giấy phép khi kinh doanh gỗ

Quá trình thương mại lâm sản đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối trong việc duy trì chuỗi chứng từ liên tục từ khâu thu mua đến khâu thành phẩm. Các doanh nghiệp cần chú ý quản trị rủi ro phát sinh trong vận hành xưởng để tránh các chế tài hành chính nghiêm khắc.

• Tính đồng bộ của chứng từ vận chuyển dọc đường

Mọi lô gỗ khi lưu thông trên các phương tiện giao thông bắt buộc phải có Bảng kê lâm sản có ký nhận và hóa đơn tài chính đi kèm trong suốt hành trình di chuyển. Việc không có chứng từ chứng minh nguồn gốc tại thời điểm kiểm tra dọc đường sẽ bị cơ quan kiểm lâm áp đặt hành vi vận chuyển lâm sản trái pháp luật, dẫn đến nguy cơ bị tạm giữ phương tiện và tịch thu toàn bộ tang vật hàng hóa.

• Phân loại tiêu chuẩn và rà soát nguồn gốc gỗ nhập khẩu

Doanh nghiệp thực hiện nhập khẩu gỗ nguyên liệu từ nước ngoài phải tiến hành rà soát kỹ lưỡng danh mục quốc gia thuộc vùng địa lý tích cực và các loài gỗ không thuộc diện nguy cấp. Việc sử dụng gỗ nhập khẩu từ các khu vực rủi ro cao mà không có chứng từ chứng minh trách nhiệm giải trình giải tỏa nguồn gốc sẽ khiến sản phẩm bị từ chối cấp giấy phép FLEGT khi xuất khẩu sang thị trường Châu Âu.

5. Câu hỏi thường gặp

Giấy phép kinh doanh gỗ có thời hạn bao lâu?

Hồ sơ lâm sản hợp pháp và bảng kê lâm sản được cấp theo từng lô hàng cụ thể nên hiệu lực pháp lý của văn bản sẽ gắn liền với vòng đời lưu thông của chính lô lâm sản đó cho đến khi tiêu thụ hết. Đối với văn bản xác nhận phân loại doanh nghiệp chế biến gỗ nhóm một để phục vụ xuất khẩu, thời hạn áp dụng cơ chế ưu đãi này là ba năm kể từ ngày Chi cục Kiểm lâm ban hành quyết định công nhận công khai trên hệ thống thông tin.

Làm thế nào để kiểm tra tính hợp pháp của nguồn gỗ?

Doanh nghiệp có thể kiểm tra tính hợp pháp bằng cách yêu cầu đơn vị bán cung cấp đầy đủ hóa đơn giá trị gia tăng kèm theo Bảng kê lâm sản có chữ ký xác nhận của chủ rừng hoặc cơ quan kiểm lâm nơi khai thác. Ngoài ra, thương nhân cần đối chiếu các mã số đánh dấu trên thân cây gỗ với thông tin ghi trong sổ lâm sản để bảo đảm hàng hóa không bị tráo đổi với các nguồn gỗ lậu bên ngoài.

Phạt gì nếu kinh doanh gỗ mà không có giấy phép?

Hành vi chế biến, kinh doanh, vận chuyển gỗ không có hồ sơ lâm sản hợp pháp hoặc không có chứng từ nguồn gốc sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 35/2019/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Lâm nghiệp. Mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân vi phạm có thể lên đến năm trăm triệu đồng và đối với tổ chức là một tỷ đồng, đi kèm hình thức phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ số lâm sản trái phép và đình chỉ hoạt động sản xuất của nhà xưởng.

Các loại giấy phép khi kinh doanh gỗ không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong ngành lâm nghiệp. Việc nắm vững và thực hiện đúng quy định giúp tránh rủi ro và tối ưu hóa cơ hội kinh doanh. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc chuẩn bị hồ sơ hoặc tư vấn pháp lý, hãy liên hệ ACC Khánh Hòa để nhận hỗ trợ chuyên sâu và hiệu quả. Đừng chần chừ, hành động ngay hôm nay để đảm bảo hoạt động kinh doanh của bạn luôn tuân thủ pháp luật.